pH

Bron: brouw-bier.nl - Alles wat de amateur bierbrouwer of bierliefhebber moet weten over het brouwen van bier
De pH is een uitdrukking voor de zuurgraad van een waterige oplossing. De pH van een neutrale waterige oplossing ligt bij kamertemperatuur rond de 7. Zure oplossingen hebben een pH lager dan 7, basische oplossingen hebben een pH hoger dan 7, deze oplossingen worden ook wel logen (enkelvoud: loog) genoemd.  De link met de formule is duidelijk: het is de macht van de concentratie aan waterstofionen.

Uitleg

De pH is gelijk aan de negatieve logaritme (met grondtal 10) van de concentratie H3O+-ionen. De eenheid van concentratie is hierbij mol/liter. In formulevorm:

pH = -log[H3O+]

De pH-schaal is een schaal die voor waterige oplossingen praktisch loopt van 0 tot 14. De pH van een neutrale waterige oplossing ligt bij kamertemperatuur rond de 7.
Lager dan 7 betekent dat de oplossing zuur is. Daarbij geldt, hoe zuurder een oplossing is (hoe meer H3O+), hoe lager de pH-waarde wordt. De sterke zuren hebben een lagere pH dan de zwakke organische zuren.
Boven 7 wil zeggen dat de oplossing basisch is, deze oplossingen worden ook wel logen (enkelvoud: loog) genoemd.

pH
14 natronloogoplossing van 1 mol/l
13 natronloogoplossing of kaliloogoplossing van 0,1 mol/l
11,5 huishoudammonia (verdunde ammoniak)
10,5 zeepsop
9,5 bleekwater
7,4 menselijk bloed
7 zuiver, gedestilleerd water (neutraal)
6,7 melk
6,5 speeksel
5 licht zure regen
4,5 tomaten, druiven
4,3 bier (smaakt niet zuur vanwege hop bitterheid,alcohol en dextrines). Lambic of een Geuze is meestal lager dan 4
3,4 wijn (smaakt niet echt zuur door het effect van tannines en alcohol)
3 azijn, zuurkool
2 maagzuur, citroensap, coca-cola (smaakt niet zuur vanwege het hoge suiker gehalte)
1 accuzuur (zwavelzuur)
0 zoutzuur (1 mol/l), zwavelzuur (1 mol/l)

Waarden beneden 0 en boven 14 zijn mogelijk! Dat zijn sterk geconcentreerde zuren en logen. Deze oplossingen zijn over het algemeen zeer gevaarlijk!

Invloed

De goed pH is o.a. van belang bij het maischen. Kijk bij Enzymen voor een overzicht van een aantal enzymen met hun optimale temperatuur en pH. Hieronder is een diagram te zien van de werking van Amylase bij 60°C, bij verschillende pH-waarden. Duidelijk is te zien, dat bij deze temperatuur bij een pH van 5,2, het enzym optimaal werkt. Bij een hogere pH neemt de aktiviteit snel af.
Amylase activiteit bij 60°C

Geschiedenis

Søren SørensenIn 1909 introduceerde de Deense chemicus Søren Sørensen (1868–1939) het concept pH. De p staat voor het Duitse Potenz, dat kracht/macht betekent, en de H (Hydrogenii in het Latijn) staat voor het waterstofion (H+).

pOH

Naast de pH-schaal bestaat ook de pOH-schaal, die precies het tegenovergestelde van de pH-schaal is. Waar de pH-schaal de activiteit van H3O+-ionen aangeeft, geeft de pOH-schaal de activiteit van OH--ionen aan:

pOH = -log[OH-] = 14 - pH